Thời vắng những nhà văn hóa lớn?

Trong một lần gặp gỡ một nhóm sinh viên trẻ ở Hà Nội vài năm trước, tôi hỏi các em: Trong xã hội Việt Nam ngày nay, đặc biệt là trong lãnh vực văn hoá, các em ngưỡng mộ ai nhất? Và tôi ngạc nhiên khi chẳng em nào trả lời tôi được! Nhớ lại hồi còn trẻ, tôi có thể kể năm bảy người mà tôi ngưỡng mộ, những Đào Duy Anh, những Nguyễn Mạnh Tường, những Trần Đức Thảo, những Hoàng Xuân Hãn, những Nguyễn Hiến Lê...  Còn ngày nay? Có thể chăng chúng ta đang sống trong thời vắng những nhà văn hoá lớn?

Tình quê

Đêm phương xa nghe giọng hò xứ sở

Nôn nao lòng dạ nhớ quê hương

Mẹ ơi! Giờ này Người đã ngủ

Hay vẫn còn thao thức vì con

Thương quê hương thương bãi bồi bến lở

Cánh diều buồn đọng gió chênh chao

Triền đê nghèo khát vạt nắng xanh xao

Tuổi thơ ngọt oằn vai người thiếu phụ

Thương quê hương thương ngập mùi biển cát

Lo miếng cơm rấm rát giọt mồ hôi

Buổi chia tay chợt đắng chát bờ môi

của những người con “hào quang tứ xứ”

Thương quê hương thương nhịp cầu tre nhỏ

Câu vọng cổ sầu thả một tiếng ầu ơ

Em đợi chờ ai trong vần thơ viễn xứ

Điển điển bồi hồi sáo sậu ngây ngô

Yêu quê hương yêu bài ca nước Mẹ

Ký ức nhọc nhằn trên vầng trán của Cha

Con thèm muốn được hôn lên màu đất

Suốt cuộc đời con mãi gọi: Quê ơi!

Riêng một góc trời

Sáng tác: Ngô Thụy Miên

Biểu diễn: Tuấn Ngọc

Silent Night

Silent Night (Đêm yên tĩnh) là ca khúc về Giáng sinh được thu âm nhiều nhất mọi thời đại. Silent Night đã được dịch ra hàng trăm thứ tiếng và được hát lên ở rất nhiều nơi trên khắp thế giới, từ những nhà thờ bé nhỏ nơi làng quê xa xôi cho đến những thánh đường hoành tráng nơi phồn hoa đô hội.

Một đêm yên tĩnh. Ngoài kia những bông tuyết lất phất bay lúc mờ lúc tỏ. Chỉ  anh ngồi một mình với ngọn nến dở dang cháy vội, âm thầm nhìn cái bóng hắt trên bức tường khuya. Kìm nén và hụt hẫng. Nồng nàn và giá băng... Anh lại nghĩ về Em... Không biết làm gì cả, anh nghe đi nghe lại bài hát Silent Night, mong tìm thấy một nỗi niềm tĩnh tại như thế. Em, anh đang rất nhớ Em, Em có biết hay không?

Hà Nội ngày trở về

Nhạc: Phú Quang

Lời: Thơ Thanh Tùng

Biếu diễn: Ngọc Tân

Bát mỳ của lòng tự trọng

Nhà thơ người Canada - Irving Layton (1912-2006)

Vào một buổi chiều mùa xuân lạnh lẽo, trước cửa quán xuất hiện hai vị khách lạ, có thể đoán là một người cha và một người con. Người cha bị mù, người con trai đi bên cạnh ân cần dìu cha. Cậu con trai trạc mười tám, mười chín tuổi, quần áo đơn giản, lộ rõ vẻ nghèo túng, nhưng từ cậu lại toát lên nét trầm tĩnh của người có học, dường như cậu vẫn đang là một học sinh.
 
Cậu con trai tiến đến trước mặt tôi. Cậu nói to: "Cho hai bát mì bò!". Tôi đang định viết hoá đơn, thì cậu ta hướng về phía tôi và xua xua tay. Tôi ngạc nhiên nhìn cậu ta, cậu ta chỉ tay vào bảng giá treo ở trên tường, phía sau lưng tôi, khẽ bảo với tôi rằng chỉ làm một bát mì cho thịt bò, bát kia chỉ cần rắc chút hành là được. Lúc đầu, tôi hơi thắc mắc, nhưng sau đó chợt hiểu ra ngay. Hoá ra, cậu ta gọi to hai bát mì thịt bò như vậy là cố tình để cho người cha nghe thấy, tôi đoán cậu không đủ tiền, nhưng lại không muốn cho cha biết. Tôi cười thông cảm với cậu.
 
Nhà bếp nhanh nhẹn bê lên ngay hai bát mì nóng hổi. Cậu con trai chuyển bát mì bò đến trước mặt cha, thương yêu chăm sóc: "Cha, có mì rồi, cha ăn đi thôi, cha cẩn thận kẻo nóng đấy ạ!". Rồi cậu ta tự bưng bát mì nước về phía mình. Người cha không vội ăn ngay, ông cầm đũa dò dẫm đưa qua đưa lại trong bát. Mãi lâu sau, ông mới gắp trúng một miếng thịt, vội vàng bỏ miếng thịt vào bát của người con. "Ăn đi con, con ăn nhiều thêm một chút, ăn no rồi học hành chăm chỉ, sắp thi tốt nghiệp rồi, nếu mà thi đỗ đại học, sau này làm người có ích cho xã hội". Người cha nói với giọng hiền từ, đôi mắt tuy mờ đục vô hồn, nhưng trên khuôn mặt sạm nắng, nhăn nheo lại sáng lên nụ cười ấm áp và mãn nguyện. Điều khiến cho tôi ngạc nhiên là người con trai không hề cản trở việc cha gắp thịt cho mình, anh điềm nhiên nhận miếng thịt, rồi anh lặng lẽ gắp miếng thịt đó trả về bát mì của cha.
 
Cứ lặp đi lặp lại như vậy, dường như thịt trong bát của người cha cứ gắp lại đầy, gắp mãi không hết. "Cái quán này thật tử tế quá, một bát mì mà biết bao nhiêu là thịt". Ông lão cảm động nói. Đứng bên cạnh họ, tôi chợt thấy tim mình thắt lại, trong bát chỉ có vài mẩu thịt tội nghiệp, quắt queo bằng móng tay, lại mỏng chẳng khác gì xác ve. Người con trai nghe vậy vội vàng tiếp lời cha: "Cha à, cha ăn mau ăn đi, bát của con đầy ắp không biết để vào đâu rồi đây này". "Ừ, ừ, con ăn nhanh lên, ăn mì bò là bổ dưỡng lắm đấy con ạ".
 
Hành động và lời nói của hai cha con đã làm chúng tôi rất xúc động. Chẳng biết từ khi nào, bà chủ cũng đã ra đứng cạnh tôi, lặng lẽ nhìn hai thực khách đặc biệt. Vừa lúc đó, cậu Trương đầu bếp bê lên một đĩa thịt bò thơm phức, bà chủ đưa mắt ra hiệu bảo cậu đặt lên bàn của hai cha con nọ. Cậu con trai ngẩng đầu tròn mắt nhìn một lúc, bàn này chỉ có mỗi hai cha con cậu ngồi, cậu ta vội vàng hỏi lại: "Anh để nhầm bàn rồi thì phải?, chúng tôi không gọi thêm thịt bò." Bà chủ dịu dàng bước lại chỗ họ: "Không nhầm đâu, hôm nay chúng tôi kỉ niệm ngày mở quán, đĩa thịt này là quà biếu khách hàng". Cậu con trai không hỏi gì thêm. Cậu lại gắp thêm vài miếng thịt vào bát người cha, sau đó, bỏ phần còn thừa vào trong một cái túi nhựa.
 
Chúng tôi âm thầm quan sát hai cha con ăn xong, tính tiền, rồi dõi mắt tiễn họ ra khỏi quán. Mãi khi cậu Trương đi thu dọn bát đĩa, chúng tôi bỗng nghe cậu kêu lên khe khẽ. Hoá ra, bát của cậu con trai đè lên mấy tờ tiền giấy xếp gọn, vừa đúng giá tiền của một đĩa thịt bò được viết trên bảng giá của cửa hàng.

Ta vẫn gặp trong cuộc đời nhiều người rất nghèo về vật chất nhưng lại giàu lòng tự trọng. Lòng tự trọng giúp ta có thêm nghị lực để ngẩng cao đầu, vượt qua khó khăn, nghịch cảnh, sống hạnh phúc vì luôn vững tin vào chính mình. Lòng tự trọng với ánh hào quang chói lọi của nó sẽ trở thành lương tri con người  

Irving Layton

Yêu dân tộc Việt Nam

Sáng tác và biểu diễn: Ngọc Sơn

Kính gửi nhà thơ Đặng - Trần

Bài thơ này tôi viết cách đây cũng đã khá lâu, để cảm tạ tấm lòng của hai người thầy của tôi, hai tâm hồn thi sĩ Đặng - Trần khi họ tặng tôi tập thơ in chung "Tri âm". Sắp tới ngày nhà giáo Việt Nam (20.11), tôi post bài thơ để nhớ lại một kỷ niệm đẹp về tình thầy trò. Xin dùng entry này mến chúc các thầy cô giáo trên mọi miền đất nước tiếp tục sự nghiệp trồng người đầy vinh dự và thách thức, xứng đáng là điểm tựa tinh thần, là những "người lái đò thầm lặng" của nhân dân...

---------------------------------

Thơ - Người tôi mới đọc xong

“Tri âm” nóng hổi vẫn cầm trên tay

Đọc Thơ mà thấy lòng say

Tình ai gửi đến nhận đầy tình ai

“Cỏ lau” sao vẫn vẫy hoài

Để tôi mãi nhớ thương người “Nắng quê”

Giọt thu rớt tím bờ đê

Chăn trâu cắt cỏ lối về “Hoa sim”

Tìm em như thể tìm chim

Không em phải ngắm trăng suông một mình

“Võng Lan” có biết cho tình

Thi nhân chở gió tìm hình trăng trôi

“Xế chiều như quả táo rơi”

Hồn thơ “Lắng đọng” cõi người tài hoa

Dù cho bão táp mưa sa

Kim - Lan tình thắm nghĩa đà đậm sâu

“Chiêm bao” chẳng lọ sang giầu

“Đơn côi” “Một chút” bạc đầu ai ơi !

Dẫu đời lắm lúc chơi vơi

Cũng xin đừng để tiếng cười vút bay

“Nhắn ai” “Mong” gặp có ngày

Rượu - Thơ nghiêng ngả cho say tâm tình…

Ngày đầu xuân năm 2008

Kẻ hậu sinh họ Trịnh

-------------------------------------------------------

Những chữ trong dấu " " là tên những bài, câu thơ trong tập thơ "Tri âm" của hai tác giả Đặng - Trần

Chí làm trai

Đã mang tiếng ở trong trời đất
Phải có danh gì với núi sông
--- Nguyễn Công Trứ ----

Chim bằng tung cánh vượt trời Đông
Đạp gió sang Tây rực nắng hồng
Nam bắc tung hoành cho thỏa chí
Trai hùng há chịu cảnh ngồi không
Cơ đồ gây dựng cần nhân kiệt
Nhiệt huyết một lòng với núi sông
Giúp nước, giúp đời, nâng dân trí
Mỏi mong đất Việt sớm hóa Rồng

Có một nhà thơ tên là Trịnh Công Sơn

Chân dung Trịnh Công Sơn. Họa sỹ: Ba Tỉnh

 "Ta mang cho em một đóa quỳnh/Quỳnh thơm hay môi em thơm..", một kẻ giang hồ bước vào khu vườn thơm cỏ lạ đầy đam mê và ngây dại. Sau đó thì hắn biết rằng "Môi nào hãy còn thơm/Cho ta phơi cuộc tình/Tóc nào hãy còn xanh/Cho ta chút hồn nhiên" khao khát và tinh khôi. Tuồng như còn chưa đủ " Mười năm xưa đứng bên bờ dậu/Đường xanh hoa muối bay rì rào", hắn lang thang cùng với "Lùa nắng cho buồn vào tóc em/Bàn tay xôn xao đón ưu phiền" để rồi bàng hoàng chợt nhận ra "Từng người tình bỏ ta đi như những dòng sông nhỏ/Ôi những dòng sông nhỏ/Lời hẹn thề là những cơn mưa". Tuyệt vọng và buồn chán, hắn rẽ ngang vào một gốc cây nhỏ trong vườn, gọi một tiếng chim làm bầu bạn, hái một chiếc lá để tơ vương, soi mình dưới làn nước xanh trong và lặng lẽ thấy rằng "Hạt bụi nào hóa kiếp thân tôi/Để một mai tôi về làm cát bụi" và "Trên hai vai ta đôi vầng nhật nguyệt/Rọi suốt trăm năm một cõi đi về". Cũng đành phải vậy thôi, vì khu vườn mà hắn đi vào chính là vườn Thơ của một thi sĩ tài hoa, người nghệ sỹ mang tầm vóc thế kỷ - Trịnh Công Sơn.

Cỏ và mưa

Nhạc: Giáng Son

Lời: Thơ Nguyễn Trọng Tạo

Ca sỹ: Năm dòng kẻ

 

Tặng H.

Chợt một lần em điện thoại cho tôi:
“Anh viết tặng em một bài thơ nhé!”
Lời đề nghị làm tôi bối rối
(Vì tôi đâu có phải là nhà thơ)

Viết gì đây gửi tặng em bây giờ
Người em nhỏ mới một lần tôi gặp
Chỉ liếc nhìn nhau lặng thầm qua ánh mắt
cũng đủ làm xao động trái tim khô

Tôi biết rằng em có một tuổi thơ
Nắng xạm đen mặn mòi pha cát trắng
Tiếng đêm ùa về trong giấc mơ xa vắng
Dáng mẹ hiền bên nhịp võng ru con

Có lúc nào trong nỗi nhớ xa xôi
Em sẽ trở về bên khu vườn nhỏ
và vui đùa với cánh diều lộng gió
hoặc một lần gặp lại bến nước xưa

Chỉ ước mong tôi làm anh họa sỹ
Vẽ tặng em một bức chân dung
Nhưng hỡi ôi! làm sao tôi họa nổi
khi chân dung đâu thiếu được hai phần

Dẫu rằng tôi chẳng thể là thi nhân
Nên không viết được những điều to tát
Đành thầm nói với em một lời rất thật:
“Tâm hồn anh hóa đá
                           khi cầm bút viết về em!”

Mùa thu cho em

Sáng tác: Ngô Thụy Miên

Biểu diễn: Tùng Dương

Mạng chó và mạng người

Chó con dễ thương. Nguồn: Kiến thức ngày nay

Chó có lẽ là loài động vật được con người thuần chủng sớm nhất trong nhóm lục súc. Đây là loài vật thông minh, trung thành với chủ nuôi và giúp ích rất nhiều cho con người. Vì thế mà ở các nước phương Tây, người dân coi chúng như những người bạn, là thành viên trong gia đình. Khi chú chó cưng bị đau ốm, người ta cũng cho chú đi khám ở bệnh viện dành cho chó. Chó cũng được đóng bảo hiểm sức khỏe. Khi chú chẳng may bị chết, người ta chôn cất chú rất cẩn thận và có cả bia mộ dành cho chú nữa.

Nhân ngày thành lập ngành, đôi dòng cảm nghĩ

Biểu tượng của Viện KH&CN Nhiệt - Lạnh

Hôm nay (01.10.2010) là một ngày đặc biệt đối với bản thân tôi, vì đó là ngày kỷ niệm 50 năm thành lập ngành Nhiệt - Lạnh và 10 năm thành lập Viện khoa học và công nghệ Nhiệt - Lạnh, trường Đại học Bách khoa Hà Nội. Nhớ lại thời còn là sinh viên, sau khi được biết sẽ vào học ngành này, tôi đã từng có lần tựa cửa khóc thầm vì không đúng ngành học mà mình đã đăng ký từ đầu. Về sau, khi đã trở thành người làm việc trong lĩnh vực nhiệt - lạnh, có dịp suy nghĩ lại những chặng đường đã qua, tôi chợt nhận ra rằng, có lẽ ngành nhiệt là một cái “duyên tiền định” đối với tôi vậy. Khi mà các đồng nghiệp và bè bạn ở quê nhà đang mừng vui tổ chức ngày lễ trọng đại của ngành thì có một kẻ lạc loài là tôi vẫn phải tiếp tục “chiến đấu” với công việc hàng ngày ở một nơi lạnh lẽo và khô hanh thế này. Thành ra, tôi muốn viết một vài suy nghĩ của mình về ngành như là một cách ghi nhật ký cá nhân và nhân đây giới thiệu với các bạn lịch sử hình thành và tình hình phát triển của ngành nhiệt - lạnh tại Việt Nam.