Mừng tuổi Mẹ

Hôm nay, 23 tháng 4, một ngày bình thường đối với bao người. Nhưng với con thì hôm nay lại là ngày rất đặc biệt, sinh nhật Mẹ. Thường thì mọi năm vào ngày này, con chỉ hỏi thăm hay gọi điện và rồi cả nhà chúc mừng sinh nhật Mẹ một cách giản đơn. Vậy mà năm nay con lại nhớ tới ngày này và chợt thấy bồi hồi…

Bùi Ngọc Tấn - người chăn kiến

Chân dung Bùi Ngọc Tấn - Tranh của Đỗ Phấn

Tin về nhà văn Bùi Ngọc Tấn được giải thưởng Henri Queffenlec tại liên hoan "Sách và Biển" năm 2012 không làm tôi ngạc nhiên. Vì tôi đã từng đọc và thán phục tài năng của ông qua các truyện ngắn viết về cảnh tù đày và biển cả. Lối viết của ông chậm rãi, khi thì thủ thỉ, lúc thì như độc thoại, các chi tiết và hình tượng nhân vật đan cài nhau khéo léo và đầy tính bất ngờ. Nhận xét về ông, nhà thơ Dương Tường đã viết: "Bùi Ngọc Tấn, trong mắt tôi, là người biết chưng cất cái đau thành hi vọng, thành tiếng cười, không, chính xác hơn, thành nụ cười, vì anh không mấy khi cười thành tiếng. Tôi gọi đó là hóa học của nhân bản. Hay có khi đó là bí quyết đạt đạo của những bậc hiền?”. Nhân dịp này, xin chúc mừng và chia vui cùng với ông. Trân trọng giới thiệu với bạn đọc một truyện ngắn xuất sắc của ông: Người chăn kiến...

Bùi Giáng, nhà thơ của các nhà thơ

Thi nhân Bùi Giáng

Bùi Giáng (1926-1998) là một trong những nhà thơ kỳ dị nhất trong lịch sử thi ca Việt Nam. Hỏi tên rằng biển xanh dâu/Hỏi quê rằng mộng ban đầu đã xa là câu thơ tự bạch của ông được ghi trên tấm danh thiếp. Người ta bảo ông điên. Nhiều người không hiểu được tại sao ông lại có thể viết nhiều và viết với tốc độ kinh hoàng đến như thế. Giai thoại về ông thì nhiều vô kể. Nào là ngủ ở nghĩa địa trên một nấm mộ với đủ loại xương người, múa may quay cuồng giữa chợ, hạ bút thành thơ, nào là đứng phố ngồi hè, không bao giờ giặt quần áo,… Những giai thoại này chỉ làm tăng thêm sự tò mò của mọi người về đời sống cá nhân của ông mà thôi.

Đa tạ

Ai đó đã từng nói, âm nhạc là sự sẻ chia, đồng cảm của người sáng tác và người thưởng thức. Nhiều khi một bài hát, một bản nhạc có thể là vô nghĩa với người này nhưng lại rất ý nghĩa với người khác, bởi vì họ tìm thấy hình ảnh của chính mình trong đó. Một ngày như bao ngày khác, bất chợt một gã nhà quê lại được nghe những âm thanh yêu dấu từ quê hương mình. “Tôi xin đa tạ lời ca tiếng ru ru mềm/Lời ca tiếng ru êm đềm/Ôi lời ca đã xua chinh chiến/ru chim trắng trắng tung bay/Xin đa tạ dòng máu thắm đỏ ruộng cày…”. Đơn giản vậy đó. Bình thường vậy đó. Thế mà gã lại rưng rưng, ngồi thừ hồi lâu trước màn hình vi tính. Phải chăng đấy chính là ân tình với quê hương, thứ tình cảm mà không khi nào nguôi ngoai trong trái tim và tâm hồn của gã?

Tự họa

Vẽ tôi một cõi hồng trần

Vô thường chưa trải trầm luân chưa từng

Vẽ tôi một nét dửng dưng

Yêu thương ngọt đắng lạnh lùng mặn cay

Giáo sư Đào Duy Anh, nhà sử học và văn hóa lớn

Học giả Đào Duy Anh (1904-1988)

Tác phẩm đầu tiên của học giả Đào Duy Anh mà tôi được đọc là Hán - Việt từ điển, bộ sách mà ông biên soạn từ năm 1932. Đã hơn 80 năm rồi mà đọc vẫn thấy hay và thú vị. Những kiến thức trong bộ sách đó rất có ích cho công việc của tôi. Sau này tôi bị mất bộ sách đó, thật là đáng tiếc. Kể từ đó, tôi bắt đầu để ý đến ông và các tác phẩm của ông. Hôm nay được biết bài viết này nói về thân thế và sự nghiệp lừng danh của ông, nhà sử học và văn hóa lớn của dân tộc. Xin mời các bạn...

Nguyễn Hiến Lê - Một tượng đài của văn hoá đọc

Học giả Nguyễn Hiến Lê (1912-1984)

Năm 1980, khi nhà văn Nguyễn Hiến Lê quyết định chuyển về ẩn dật ở Long Xuyên, có lẽ ông chưa thể hình dung rằng không đầy mười năm sau, sách của ông sẽ được in lại trang trọng và xuất hiện trên các quầy sách trong một thị trường văn học rất kén chọn độc giả. Lúc đó, nhìn dáng ông thong dong và lặng lẽ lui vào ngõ vắng, hẳn không ít người nghĩ rằng, cùng với sự rút lui của tác giả, những cuốn sách của ông cũng đã qua cái thời của nó.

Tết của ngày xưa

Trước mặt tôi là một người phụ nữ mảnh mai. Đôi mắt hiền hậu nhưng toát lên vẻ dứt khoát và đầy nghị lực. Nụ cười rất tươi và dễ thu hút người đối thoại. Tôi kinh ngạc khi biết người phụ nữ này đã làm được nhiều việc lớn, lớn hơn rất nhiều so với sức vóc nhỏ bé của chị. Làm từ thiện cứu giúp cho bao nhiêu trẻ em nghèo bị ung thư và khuyết tật, tích cực tham gia các hoạt động quảng bá văn học Việt ra thế giới và giới thiệu văn học thế giới đối với độc giả trong nước, rồi còn làm thơ nữa. Hiện nay, chị đang phụ trách truyền thông cho một tổ chức phi chính phủ của Hà Lan. Đó chính là Nguyễn Phan Quế Mai, người phụ nữ mà tôi muốn giới thiệu trong bài này.

Một lời biện hộ cho thơ

Mới có mấy ngày đầu năm 2012, những tin tức về vụ việc Đoàn Văn Vươn, việc cô giáo xúc phạm học sinh khiến cho em đó phải tự tử, phiên tòa xét xử Lê Văn Luyện, bộ trưởng Đinh La Thăng định "móc túi" người dân bằng đề xuất thu phí phương tiện cá nhân, rồi những báo động về sự xuống cấp, suy thoái văn hóa, đạo đức mà người ta đã "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" và cũng có nói thêm nữa thì có vẻ...vẫn như thế, làm tôi thêm đau đầu mệt xác. Định cầm bút viết gì đó cho bõ mệt nhưng mà nghĩ không ra cái gì hay cả. Tiếp tục đọc...Đọc thơ. Lại vớ phải mấy bài phê phán thơ tơi bời. Mấy tác giả bị phê phán là Mai Văn Phấn, Đinh Thị Như Thúy và Đỗ Doãn Phương, những người vừa được trao giải thưởng về thơ của Hội nhà văn năm 2011. Thơ của họ bị chê là vô lối, hũ nút, nửa dơi nửa chuột, thơ không ra thơ văn không ra văn và có người còn "kì công" dịch thơ họ ra tiếng...Việt, với mục đích dễ hiểu hơn. Nhưng mà, tôi đọc xong bài thơ "dịch" này thì thấy còn khó hiểu và vô ý nghĩa hơn cả bài thơ nguyên gốc. Hi hi. Đúng là chả có loại hình nghệ thuật nào mà dễ gây hiểu lầm và rắc rối như thơ cả. Thế thì tại sao thơ vẫn cứ tồn tại? Loài người có cần đến thơ nữa hay không? Thơ để làm gì cho con người? Đang miên man suy nghĩ tìm câu trả lời (mà chẳng bao giờ có câu trả lời thỏa đáng), tôi chợt đọc được bài viết thật hay này. Bài viết của tác giả Marcel Reich Ranicki, nhà phê bình có ảnh hưởng nhất tới văn học đương đại Đức. Bản dịch tiếng Việt của Trương Hồng Quang (Đức). Xin mời các bạn...

Tình điên

một đêm mưa...

Em rất yêu của anh,

giờ này chắc em đang ngon giấc bên những chú gấu bông thân thương. Trời trở lạnh và mưa tầm tã. Có lẽ ông Trời cũng buồn em ạ, vì ông ấy có tâm trạng giống như anh bây giờ. Từng giọt nhớ cứa vào con tim khiến anh cảm thấy lạnh giá và trống trải quá chừng. Anh chợt nhận ra một điều: Anh đang rất nhớ em!

Nhiên sơ - Kiệu rước một mùa sang

Mới lần đầu ghé trang nhà blog của chị, đập vào mắt tôi là những bài thơ ngang dọc, không vần vèo, thú thực tôi không có ấn tượng gì đặc biệt (tôi vốn ghét thơ). Chỉ có ấn tượng bởi mấy bức ảnh chân dung trong đó. Nhưng mà lại không thích người, chỉ mê vì cảnh đẹp. Rồi cũng nán lại “đọc tạm” vài bài thơ ở đó. Chẳng thấy hay ho gì cả, cũng… bình thường thôi. Tôi nghĩ vậy và rồi quên đi nhanh chóng... 

Mắt đen

Bức tường là một ban nhạc Hard Rock chuyên nghiệp sớm nhất tại Việt Nam, ra đời năm 1995. Ca sỹ chính của ban nhạc là Trần Lập, vốn là cựu sinh viên của Đại học xây dựng. Tôi thích âm nhạc của Bức tường bởi ca từ giản dị, ý nghĩa và giàu tính hướng thiện. Nó khác xa với những bài hát nhảm nhí, sáo rỗng, lời ca tủn mủn cùng thời. Hôm nay đọc được thông tin về live show mới nhất của nhóm tại Hà Nội, tôi nghe lại một số bài hát mà tôi yêu thích, trong đó có bản ballad này. Và lại nhớ đôi mắt đen thuở nào...

Thử "đọc vị" Nguyễn Trọng Tạo

Bài này tôi viết đã lâu, khoảng 3 năm trước. Viết xong được đại ca Nguyễn Trọng Tạo khen lắm. Chắc là động viên thằng em lọ mọ ngồi viết bài về mình. Hôm nay tự dưng lại thấy nó trong máy tính. Xin giới thiệu cùng bạn đọc...

Về bản chất và ý nghĩa của văn chương

Xuất hiện như một loại hình nghệ thuật sớm nhất của nhân loại, văn chương từ lâu đã mang trong mình nhiệm vụ thật cao cả, phản ánh tâm tư, tình cảm làm giàu có, phong phú thêm tâm hồn của con người, nhờ đó mà hướng họ tới những giá trị Chân - Thiện - Mỹ. Vai trò to lớn là thế, chức năng cao cả là thế, mà tại sao người ta lại khuyên "Lập thân tối hạ thị văn chương". Kể cũng thật lạ. Nhưng ngẫm cho kỹ, thì thấy lời khuyên đó cũng có hàm ý vừa răn đe vừa động viên những ai muốn dấn thân vào cái nghiệp chữ nghĩa đầy vinh quang mà cũng lắm tủi nhục này. Bản chất của văn chương là gì mà lại "ghê gớm" đến vậy. Bài viết sau đây của tác giả Nguyễn Văn Hạnh đăng trên tạp chí Sông Hương sẽ bàn về vấn đề này. Mời các bạn cùng đọc...

Adagio For Strings

Samuel Barber (1910 - 1981)

Sau một ngày làm việc mệt nhoài, toan định tắt máy tính leo lên giường ngủ, bất chợt một âm thanh kỳ lạ vang vọng tới đôi tai uể oải của gã. Một thanh âm của thời xa xưa lắm rồi, cái thời mà chẳng ai còn biết tới nữa, ngoại trừ qua những hình họa, tranh vẽ được in dưới lớp giấy đã ngả màu vàng úa của thời gian. Vậy mà hôm nay gã lại nghe được nó. Nó mỏng manh như sợi tơ. Trong vắt như giọt nước. Và se sắt một nỗi sầu như chiếc lá rơi rụng từ vạn kiếp…