Một thoáng văn hóa Katu

Vùng rừng núi thuộc huyện Tây Giang (Quảng Nam), nơi sinh sống của người Katu

Do khu vực, hoàn cảnh sống và tập tục, xã hội Katu đóng kín khá lâu nên bảo tồn một lối kiến trúc, tạo hình và ngôn ngữ rất thuần khiết. Mặt khác những dấu ấn văn minh đã từng có cho thấy sự suy thoái nhất định của cộng đồng này ngay từ đầu thế kỷ. Đây là một tộc người và văn hóa rất đáng nghiên cứu, nơi bảo tồn các dấu ấn Nam Á cổ xưa trên đất Việt Nam, trong đó tính chất biển được thay thế bằng rừng, nơi nuôi sống và ẩn chứa linh hồn của họ.

Tâm sự với em

Chiều nay vừa mới gặp em
Tim anh như đã để quên nơi nào
Ngẩn ngơ anh hỏi trăng sao
Thì ra tim đã rụng vào trong em

Vân dã trà

Người xưa có câu: Giàu vì bạn, sang vì vợ. Tôi thì chưa vợ nên giờ mới thấy "giàu vì bạn, sang vì bạn". Nói thế là vì đôi khi cũng được mấy ông bạn vong niên ưu ái nên hay đưa tên mình vào trong các tác phẩm của họ. Có người tặng cả tranh chân dung nữa. Nghĩ lại cũng thấy sướng. Hi hi. Bạn bè của tôi đa số đều là đệ tử của thầy Lưu Linh, duy nhất có lão đồ gàn này là không hề biết đến bia rượu (chắc là ngửi sẽ say mấy ngày?), chỉ nghiện ngập mỗi...trà. Đã thế lão lại rất khó tính trong việc uống trà. Thế nên mỗi lần gửi trà cho lão là tôi lại thấy lo lo, chỉ sợ lão không thương lại còn chửi mình nữa. Nhưng mà hôm nay vào nhà lão, mới thấy lão cũng không đến nỗi đểu cáng đến vậy, dù sao cũng biết nịnh nọt đôi chút. Không cần biết lão nịnh thật hay giả vờ thì tôi vẫn cứ thấy thích. Bởi dù gì lão cũng biết cách làm sang cho bạn của lão. Lại còn đặt tên cho loại trà mà tôi đã cất công mang sang tận nơi cho lão nữa. Đa tạ lão đồ gàn nhé...

Những khoảnh khắc rất đẹp về Việt Nam

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo gửi vào email của tôi một chùm ảnh về Việt Nam của nhiếp ảnh gia Hoàng Nam. Theo lời giới thiệu trong email, những bức ảnh này được chụp ở rất nhiều địa phương khác nhau của Việt Nam như Lăng Cô, An Giang, Lâm Đồng, Nha Trang, Sóc Trăng, Bạc Liêu.... Các bức ảnh có góc nhìn tinh tế, màu sắc cuốn hút, và đặc biệt là lột tả được vẻ đẹp nguyên sơ của dải đất hình chữ S. Ngắm những bức ảnh đẹp mê man này, tôi lại muốn chia sẻ cùng với các bạn...

Nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện

Bác sỹ Nguyễn Khắc Viện (1913-1997) là nhà văn hóa lớn của nước ta. Ông xuất thân trong một gia đình khoa bảng, là con trai cả của cụ Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm, quê ở huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh. Ông có rất nhiều nghiên cứu trong các lĩnh vực khác nhau như: dưỡng sinh, văn học nghệ thuật, sử học, tâm lý học,... Trong thời kỳ đất nước còn chiến tranh chống thực dân Pháp, ông là người tích cực vận động trí thức và công luận Pháp ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa của dân tộc ta qua việc viết bài cho các tạp chí: Europe, La Pensée, La nouvelle Critque,... Đã dịch Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du sang tiếng Pháp, góp phần giới thiệu với bè bạn quốc tế về một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của nền văn học Việt. Ngoài ra, ông cũng viết rất nhiều sách báo giới thiệu cảnh quan thiên nhiên, đất nước và con người Việt Nam.

Đôi lời về phở

Nói đến ẩm thực Việt, món ăn đầu tiên, bình dân và cực kỳ phổ biến chắc chắn là phở. Phở đã được kênh truyền hình CNN (Mỹ) bình chọn là một trong 50 món ăn ngon nhất thế giới (món kia của Việt Nam là gỏi cuốn). Có hai loại phở được yêu thích nhất: Phở bò và phở gà. Phở gà với vị ngọt thanh thanh của nước dùng, cái mềm mềm trăng trắng của thịt gà, của bánh phở thoảng như quyến rũ, như mời gọi, níu kéo những thực khách ghé thăm quán quen. Còn phở bò? Cũng là nồi nước dùng ngọt chân chất, thơm thơm mùi hồi quế để khử bớt cái hoi hoi của xương bò, miếng thịt bò tươi và mềm xen lẫn với ít hành ta thái thật mỏng. Chỉ thế thôi là ta đã có một món ăn mà bất cứ sơn hào hải vị nào cũng không thể sánh được. Nhất là vào mùa rét, khi tiết trời gió bấc hiu hiu, nếu mà trót ngửi thấy một làn hương mỏng mảnh từ một hàng phở nào đó len vào và trêu trọc cái mũi đang ửng đỏ vì lạnh giá, lại vô tình bắt gặp cái miệng tươi roi rói và đôi má hồng hồng của cô em chưa quen, thử hỏi có ai không muốn dừng chân ghé quán cho đặng... 

Mừng tuổi Mẹ

Hôm nay, 23 tháng 4, một ngày bình thường đối với bao người. Nhưng với con thì hôm nay lại là ngày rất đặc biệt, sinh nhật Mẹ. Thường thì mọi năm vào ngày này, con chỉ hỏi thăm hay gọi điện và rồi cả nhà chúc mừng sinh nhật Mẹ một cách giản đơn. Vậy mà năm nay con lại nhớ tới ngày này và chợt thấy bồi hồi…

Bùi Ngọc Tấn - người chăn kiến

Chân dung Bùi Ngọc Tấn - Tranh của Đỗ Phấn

Tin về nhà văn Bùi Ngọc Tấn được giải thưởng Henri Queffenlec tại liên hoan "Sách và Biển" năm 2012 không làm tôi ngạc nhiên. Vì tôi đã từng đọc và thán phục tài năng của ông qua các truyện ngắn viết về cảnh tù đày và biển cả. Lối viết của ông chậm rãi, khi thì thủ thỉ, lúc thì như độc thoại, các chi tiết và hình tượng nhân vật đan cài nhau khéo léo và đầy tính bất ngờ. Nhận xét về ông, nhà thơ Dương Tường đã viết: "Bùi Ngọc Tấn, trong mắt tôi, là người biết chưng cất cái đau thành hi vọng, thành tiếng cười, không, chính xác hơn, thành nụ cười, vì anh không mấy khi cười thành tiếng. Tôi gọi đó là hóa học của nhân bản. Hay có khi đó là bí quyết đạt đạo của những bậc hiền?”. Nhân dịp này, xin chúc mừng và chia vui cùng với ông. Trân trọng giới thiệu với bạn đọc một truyện ngắn xuất sắc của ông: Người chăn kiến...

Bùi Giáng, nhà thơ của các nhà thơ

Thi nhân Bùi Giáng

Bùi Giáng (1926-1998) là một trong những nhà thơ kỳ dị nhất trong lịch sử thi ca Việt Nam. Hỏi tên rằng biển xanh dâu/Hỏi quê rằng mộng ban đầu đã xa là câu thơ tự bạch của ông được ghi trên tấm danh thiếp. Người ta bảo ông điên. Nhiều người không hiểu được tại sao ông lại có thể viết nhiều và viết với tốc độ kinh hoàng đến như thế. Giai thoại về ông thì nhiều vô kể. Nào là ngủ ở nghĩa địa trên một nấm mộ với đủ loại xương người, múa may quay cuồng giữa chợ, hạ bút thành thơ, nào là đứng phố ngồi hè, không bao giờ giặt quần áo,… Những giai thoại này chỉ làm tăng thêm sự tò mò của mọi người về đời sống cá nhân của ông mà thôi.

Đa tạ

Ai đó đã từng nói, âm nhạc là sự sẻ chia, đồng cảm của người sáng tác và người thưởng thức. Nhiều khi một bài hát, một bản nhạc có thể là vô nghĩa với người này nhưng lại rất ý nghĩa với người khác, bởi vì họ tìm thấy hình ảnh của chính mình trong đó. Một ngày như bao ngày khác, bất chợt một gã nhà quê lại được nghe những âm thanh yêu dấu từ quê hương mình. “Tôi xin đa tạ lời ca tiếng ru ru mềm/Lời ca tiếng ru êm đềm/Ôi lời ca đã xua chinh chiến/ru chim trắng trắng tung bay/Xin đa tạ dòng máu thắm đỏ ruộng cày…”. Đơn giản vậy đó. Bình thường vậy đó. Thế mà gã lại rưng rưng, ngồi thừ hồi lâu trước màn hình vi tính. Phải chăng đấy chính là ân tình với quê hương, thứ tình cảm mà không khi nào nguôi ngoai trong trái tim và tâm hồn của gã?

Tự họa

Vẽ tôi một cõi hồng trần

Vô thường chưa trải trầm luân chưa từng

Vẽ tôi một nét dửng dưng

Yêu thương ngọt đắng lạnh lùng mặn cay

Giáo sư Đào Duy Anh, nhà sử học và văn hóa lớn

Học giả Đào Duy Anh (1904-1988)

Tác phẩm đầu tiên của học giả Đào Duy Anh mà tôi được đọc là Hán - Việt từ điển, bộ sách mà ông biên soạn từ năm 1932. Đã hơn 80 năm rồi mà đọc vẫn thấy hay và thú vị. Những kiến thức trong bộ sách đó rất có ích cho công việc của tôi. Sau này tôi bị mất bộ sách đó, thật là đáng tiếc. Kể từ đó, tôi bắt đầu để ý đến ông và các tác phẩm của ông. Hôm nay được biết bài viết này nói về thân thế và sự nghiệp lừng danh của ông, nhà sử học và văn hóa lớn của dân tộc. Xin mời các bạn...

Nguyễn Hiến Lê - Một tượng đài của văn hoá đọc

Học giả Nguyễn Hiến Lê (1912-1984)

Năm 1980, khi nhà văn Nguyễn Hiến Lê quyết định chuyển về ẩn dật ở Long Xuyên, có lẽ ông chưa thể hình dung rằng không đầy mười năm sau, sách của ông sẽ được in lại trang trọng và xuất hiện trên các quầy sách trong một thị trường văn học rất kén chọn độc giả. Lúc đó, nhìn dáng ông thong dong và lặng lẽ lui vào ngõ vắng, hẳn không ít người nghĩ rằng, cùng với sự rút lui của tác giả, những cuốn sách của ông cũng đã qua cái thời của nó.

Tết của ngày xưa

Trước mặt tôi là một người phụ nữ mảnh mai. Đôi mắt hiền hậu nhưng toát lên vẻ dứt khoát và đầy nghị lực. Nụ cười rất tươi và dễ thu hút người đối thoại. Tôi kinh ngạc khi biết người phụ nữ này đã làm được nhiều việc lớn, lớn hơn rất nhiều so với sức vóc nhỏ bé của chị. Làm từ thiện cứu giúp cho bao nhiêu trẻ em nghèo bị ung thư và khuyết tật, tích cực tham gia các hoạt động quảng bá văn học Việt ra thế giới và giới thiệu văn học thế giới đối với độc giả trong nước, rồi còn làm thơ nữa. Hiện nay, chị đang phụ trách truyền thông cho một tổ chức phi chính phủ của Hà Lan. Đó chính là Nguyễn Phan Quế Mai, người phụ nữ mà tôi muốn giới thiệu trong bài này.

Một lời biện hộ cho thơ

Mới có mấy ngày đầu năm 2012, những tin tức về vụ việc Đoàn Văn Vươn, việc cô giáo xúc phạm học sinh khiến cho em đó phải tự tử, phiên tòa xét xử Lê Văn Luyện, bộ trưởng Đinh La Thăng định "móc túi" người dân bằng đề xuất thu phí phương tiện cá nhân, rồi những báo động về sự xuống cấp, suy thoái văn hóa, đạo đức mà người ta đã "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" và cũng có nói thêm nữa thì có vẻ...vẫn như thế, làm tôi thêm đau đầu mệt xác. Định cầm bút viết gì đó cho bõ mệt nhưng mà nghĩ không ra cái gì hay cả. Tiếp tục đọc...Đọc thơ. Lại vớ phải mấy bài phê phán thơ tơi bời. Mấy tác giả bị phê phán là Mai Văn Phấn, Đinh Thị Như Thúy và Đỗ Doãn Phương, những người vừa được trao giải thưởng về thơ của Hội nhà văn năm 2011. Thơ của họ bị chê là vô lối, hũ nút, nửa dơi nửa chuột, thơ không ra thơ văn không ra văn và có người còn "kì công" dịch thơ họ ra tiếng...Việt, với mục đích dễ hiểu hơn. Nhưng mà, tôi đọc xong bài thơ "dịch" này thì thấy còn khó hiểu và vô ý nghĩa hơn cả bài thơ nguyên gốc. Hi hi. Đúng là chả có loại hình nghệ thuật nào mà dễ gây hiểu lầm và rắc rối như thơ cả. Thế thì tại sao thơ vẫn cứ tồn tại? Loài người có cần đến thơ nữa hay không? Thơ để làm gì cho con người? Đang miên man suy nghĩ tìm câu trả lời (mà chẳng bao giờ có câu trả lời thỏa đáng), tôi chợt đọc được bài viết thật hay này. Bài viết của tác giả Marcel Reich Ranicki, nhà phê bình có ảnh hưởng nhất tới văn học đương đại Đức. Bản dịch tiếng Việt của Trương Hồng Quang (Đức). Xin mời các bạn...