Sự va chạm giữa các nền văn minh

Đáp lại các luận điểm trong cuốn The End of History and the Last Man được Francis Fukuyama viết năm 1992, Samuel Huntington đã phát triển tiểu luận “Sự va chạm giữa các nền văn minh” năm 1993 trên tạp chí Foreign Affairs. Năm 1996, tiểu luận được phát triển thành cuốn sách thu hút hàng tỷ người đọc và tranh luận sôi nổi trong nửa sau thập kỷ 1990. Cho đến ngày nay, cuốn sách vẫn có ảnh hưởng rất lớn trong giới chính trị và nghiên cứu. Dưới dây là trích dẫn một số luận điểm cơ bản trong tiểu luận.

Đôi điều về thơ Việt hôm nay

Nhà thơ Ngô Minh

Có một lần bên chiếu rượu ở nhà Hoàng Phủ Ngọc Tường, bàn chuyện thơ như thế nào gọi là hay, nhà thơ Phùng Quán đi ra bếp, xách một con dao thái thịt cán dài, lưỡi sắc lẹm sáng lóa vào, để con dao xuống giữa mâm rượu rồi phán: “Mỗi thi hữu đọc hai câu thơ, Thơ ai không hay sẽ bị chém !”. Phùng Quán vuốt râu bảo: “Ngộ đọc trước nhé”. Rồi anh đọc: “Mười tám tuổi / Tôi phá thập tự làm nỏ / Năm mươi tuổi / Tôi đẽo nỏ làm thập tự”.

Viết cho tôi

Nhân đọc bài thơ cùng tên của anh Nguyễn Trọng Tạo

Ném thân vào chốn hội hè

Tháng ngày vô vị khuya về mắt chong

Thơ tình viết mãi không xong

Vần gieo ú ớ xoáy vòng nhân tâm

Tình thu

Thu đã sang rồi, em biết không?

Tình thu vương vấn ở trong lòng

Hôn nhẹ nắng hồng trên suối tóc

Trời thu sáng mãi mắt em trong

Điều kỳ diệu của bài vọng cổ

Trong nghệ thuật sân khấu cải lương Nam Bộ, có nhiều mỹ danh gắn liền với những nghệ sĩ tài hoa: Vua ca vọng cổ Út Trà Ôn, Vua ca vọng cổ hài Văn Hường, Vua xàng xê Minh Chí, Hoàng đế đĩa nhựa Tấn tài, Nữ vương sầu nữ Út Bạch Lan, Nữ hoàng sân khấu Thanh Nga, Nữ hoàng kiếm hiệp Mỹ Châu… Đối với tất cả các nghệ sĩ thành danh này, một trong những thước đo chính để trao vương miện cho họ chính là tài năng ca vọng cổ.

Đạo diễn Lê Hoàng Hoa

Đêm khuya vào trang web anh Tạo thì được biết người đạo diễn tài hoa Lê Hoàng Hoa đã từ trần ngày 30 tháng 7 tại Sài Gòn, hưởng thọ 80 tuổi. Nhắc đến ông, chắc chắn là thế hệ những người như tôi đều nhớ tới bộ phim nổi tiếng Ván bài lật ngửa do nam diễn viên Nguyễn Chánh Tín thủ vai. Bộ phim này là một dấu son, là tác phẩm kinh điển của điện ảnh Việt Nam. Khi còn nhỏ tôi rất mê bộ phim này, đến nỗi còn mơ mộng sau này sẽ làm diễn viên để được đóng phim và nổi tiếng như anh Chánh Tín. Đúng là một giấc mơ lãng mạn của trẻ nít. Hồi đó thì tôi không biết đạo diễn Khôi Nguyên (Lê Hoàng Hoa) là ai cả, cho đến khi được đọc tiểu sử về ông. Theo thông tin từ website của nhà thơ NTT, tên thật của ông là Đoàn Lê Hoa. Sinh 1933 tại Huế. Năm 19 tuổi ông thi chương trình du học Mỹ và được đào tạo ngành điện ảnh tại California (ông là đạo diễn đầu tiên của Việt Nam được đào tạo bài bản tại Mỹ). Sau 7 năm trở về nước thì đất nước đã bị chia cắt làm hai miền. Ông về lại Huế, rồi vào Sài Gòn tìm cách hành nghề. Ông chọn cho mình đi vào phim trinh thám, phim gián điệp, phim du đãng. Những bộ phim như 11 giờ 30 (giờ gài sẵn cho quả bom nổ), Vết thù trên lưng ngựa hoang,… của ông làm chấn động khán giả một thời. 

Giám đốc bất động sản có hơn 20 tấn sách

Kinh doanh địa ốc nhưng đam mê lớn nhất của Nguyễn Đình Tùng là sách, với hơn 20 tấn sách các loại được anh sưu tầm và lưu giữ qua nhiều năm.

Cỏ

“Tôi thấy mình là cỏ. Tôi được sinh ra và tôi tự lớn lên…”

1. Hành lý chẳng có gì, vài ba bộ quần áo và một mớ đồ lụn vụn, lặt vặt. Hai ngày trước tôi đã nhét vội vàng vào túi xách, lập cập kéo khóa và chực phi thẳng ra khỏi cửa nhà không thèm ngoái đầu nhìn lại. Đi. Sẽ đi. Không từ biệt. Không luyến tiếc. Tôi đang có cảm giác bị đuổi ra khỏi nhà hơn là một sự tự nguyện. Cái mặt lì lợm của tôi không biết khóc bao giờ. Từng cơn nấc nghẹn bứ nơi cổ họng nuốt không trôi được cứ đau nhưng nhức. Đau từ tim lên đỉnh đầu, đau tứ chi rồi đau toàn thân. Tôi nuốt khan. Tôi khóc khan. Ừ, đi thì đi. Phải đi thôi. Tôi giục tôi, dữ dội lắm, quyết liệt lắm. Ở nhà chỉ là một cục thịt thừa. Một cục thịt bốc mùi ôi thiu làm ngứa mắt và vướng víu những người xung quanh. Ừ. Đi thì đi. Dễ thôi. Quan trọng đi là để trở về hay là bỏ xứ, biệt xứ. Có ai cần tôi đâu.

Hải lơ...

Xin nói ngay rằng, đây không phải là biệt hiệu của một huấn luyện viên bóng đá Việt Nam đầy cá tính, Lê Thụy Hải, mà là tên thường gọi của một kẻ “lơ” (chứ không ngơ) và hôm nay tôi sẽ kể lể đôi điều về gã với bà con. Gã họ Ngô (không nghê lắm) tên cúng cơm là Hải, đang vật vã tại Trier, thành phố cổ nhất nước Đức. Nói là cổ vì Trier được hình thành từ nửa sau thế kỷ thứ 3 với tên gọi ban đầu là Treveris. Thành phố này có khoảng 100.000 dân, diện tích 117 km² nên chỉ đi khoảng vài tiếng là hết chỗ tham quan. Cũng chẳng khác gì nhiều so với những thành phố tôi đã từng qua. Có lẽ biết được tâm lý đó của tôi nên gã đã an ủi ngay khi tôi vừa đặt chân xuống nhà ga trung tâm: “Đây là thành phố cổ nên cái gì cũng già. Chịu khó tí nhé. Mai anh đưa chú đi mấy chỗ hay cực”. Nói xong gã nhếch mép cười thật bí hiểm, còn tôi thì vừa mệt vừa đói nên cũng ậm ừ cho qua chuyện.

Con đường cái quan

Bài nhạc hôm nay mà tôi muốn giới thiệu với các bạn, đó là trường ca Con đường cái quan của nhạc sỹ Phạm Duy. Đây là trường ca rất nổi tiếng, được người nhạc sỹ tài hoa này sáng tác từ năm 1954 đến 1960. Trường ca gồm 19 đoản khúc (có thể coi như 19 bài hát riêng biệt), được chia làm ba phần: Từ miền Bắc, Qua miền Trung và Vào miền Nam. Về nội dung của trường ca, nhạc sỹ Phạm Duy đã viết: "Trường ca đưa ra một lữ khách đi trên con đường xuyên Việt, đi từ Ải Nam Quan cho tới mũi Cà Mau, đi từ ngày lập quốc cho tới khi đã hoàn thành xứ sở, đi trong lịch sử và lòng dân, đi tới đâu cũng có tiếng dân chúng địa phương ca hát chúc tụng lữ khách đi nối liền được lòng người và đất nước...". Trường ca là sự kết hợp rất tài tình giữa dân ca ba miền và các âm giai ngũ cung phương Đông và thất cung phương Tây. Do đó mà tiết tấu phong phú và phóng khoáng, việc chuyển tiếp giữa các đoạn uyển chuyển và không bị gượng ép, chắp vá. Trường ca này là một đóng góp chói sáng vào kho tàng văn hóa nghệ thuật dân tộc, là sự làm mới một cách tuyệt vời dân ca Việt Nam. Vì thế, đã là người Việt Nam thì phải nghe trường ca này, ít nhất một lần trong đời...

Một thoáng văn hóa Katu

Vùng rừng núi thuộc huyện Tây Giang (Quảng Nam), nơi sinh sống của người Katu

Do khu vực, hoàn cảnh sống và tập tục, xã hội Katu đóng kín khá lâu nên bảo tồn một lối kiến trúc, tạo hình và ngôn ngữ rất thuần khiết. Mặt khác những dấu ấn văn minh đã từng có cho thấy sự suy thoái nhất định của cộng đồng này ngay từ đầu thế kỷ. Đây là một tộc người và văn hóa rất đáng nghiên cứu, nơi bảo tồn các dấu ấn Nam Á cổ xưa trên đất Việt Nam, trong đó tính chất biển được thay thế bằng rừng, nơi nuôi sống và ẩn chứa linh hồn của họ.

Tâm sự với em

Chiều nay vừa mới gặp em
Tim anh như đã để quên nơi nào
Ngẩn ngơ anh hỏi trăng sao
Thì ra tim đã rụng vào trong em

Vân dã trà

Người xưa có câu: Giàu vì bạn, sang vì vợ. Tôi thì chưa vợ nên giờ mới thấy "giàu vì bạn, sang vì bạn". Nói thế là vì đôi khi cũng được mấy ông bạn vong niên ưu ái nên hay đưa tên mình vào trong các tác phẩm của họ. Có người tặng cả tranh chân dung nữa. Nghĩ lại cũng thấy sướng. Hi hi. Bạn bè của tôi đa số đều là đệ tử của thầy Lưu Linh, duy nhất có lão đồ gàn này là không hề biết đến bia rượu (chắc là ngửi sẽ say mấy ngày?), chỉ nghiện ngập mỗi...trà. Đã thế lão lại rất khó tính trong việc uống trà. Thế nên mỗi lần gửi trà cho lão là tôi lại thấy lo lo, chỉ sợ lão không thương lại còn chửi mình nữa. Nhưng mà hôm nay vào nhà lão, mới thấy lão cũng không đến nỗi đểu cáng đến vậy, dù sao cũng biết nịnh nọt đôi chút. Không cần biết lão nịnh thật hay giả vờ thì tôi vẫn cứ thấy thích. Bởi dù gì lão cũng biết cách làm sang cho bạn của lão. Lại còn đặt tên cho loại trà mà tôi đã cất công mang sang tận nơi cho lão nữa. Đa tạ lão đồ gàn nhé...

Những khoảnh khắc rất đẹp về Việt Nam

Nhà thơ Nguyễn Trọng Tạo gửi vào email của tôi một chùm ảnh về Việt Nam của nhiếp ảnh gia Hoàng Nam. Theo lời giới thiệu trong email, những bức ảnh này được chụp ở rất nhiều địa phương khác nhau của Việt Nam như Lăng Cô, An Giang, Lâm Đồng, Nha Trang, Sóc Trăng, Bạc Liêu.... Các bức ảnh có góc nhìn tinh tế, màu sắc cuốn hút, và đặc biệt là lột tả được vẻ đẹp nguyên sơ của dải đất hình chữ S. Ngắm những bức ảnh đẹp mê man này, tôi lại muốn chia sẻ cùng với các bạn...

Nhà văn hóa Nguyễn Khắc Viện

Bác sỹ Nguyễn Khắc Viện (1913-1997) là nhà văn hóa lớn của nước ta. Ông xuất thân trong một gia đình khoa bảng, là con trai cả của cụ Hoàng giáp Nguyễn Khắc Niêm, quê ở huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh. Ông có rất nhiều nghiên cứu trong các lĩnh vực khác nhau như: dưỡng sinh, văn học nghệ thuật, sử học, tâm lý học,... Trong thời kỳ đất nước còn chiến tranh chống thực dân Pháp, ông là người tích cực vận động trí thức và công luận Pháp ủng hộ cuộc kháng chiến chính nghĩa của dân tộc ta qua việc viết bài cho các tạp chí: Europe, La Pensée, La nouvelle Critque,... Đã dịch Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du sang tiếng Pháp, góp phần giới thiệu với bè bạn quốc tế về một trong những tác phẩm xuất sắc nhất của nền văn học Việt. Ngoài ra, ông cũng viết rất nhiều sách báo giới thiệu cảnh quan thiên nhiên, đất nước và con người Việt Nam.